Zo kwamen ze binnen: tien echte casussen van fysieke hacks en sabotage

De afgelopen weken schreven we over het PHP-lek van 21 oktober en over de veiligheid van het slimme gebouw. Dit keer kijken we naar de kant die vaak wordt vergeten: de fysieke. Want een firewall helpt niet als iemand gewoon binnenloopt. We zetten tien echte zaken op een rij: wat er gebeurde, wat de schade was en hoe het voorkomen had kunnen worden.

Wie binnenloopt, zit op het netwerk

Casus 1: de nep-monteur bij Barclays (Londen, 2013)

Wat gebeurde er? In april 2013 meldde een man zich bij een filiaal van de Britse bank Barclays in Londen. Hij zei dat hij de computers kwam repareren. Hij sloot een klein apparaatje aan op een computer in de backoffice: een KVM-switch met een mobiele internetverbinding. Daarmee kon de bende de computer op afstand bedienen, vanuit een hotel in de buurt.

De schade: in 128 overboekingen verdween ruim 1,25 miljoen pond. Ongeveer 600.000 pond kwam later terug. Een paar maanden later probeerde de bende hetzelfde bij een filiaal van Santander. Daar ging het mis voor de daders: de politie greep in voordat er geld weg was. In 2014 werden vijf bendeleden veroordeeld.

Hoe had het voorkomen kunnen worden? Laat geen monteur binnen zonder afspraak, en bel bij twijfel de leverancier zelf. Laat bezoekers niet alleen in ruimtes met IT. En zorg dat het netwerk een onbekend apparaat niet zomaar toelaat.

Casus 2: hulp van binnenuit bij Sumitomo Mitsui (Londen, 2004)

Wat gebeurde er? Bij de Londense vestiging van de Japanse bank Sumitomo Mitsui liet de eigen beveiliger een groep criminelen na kantoortijd binnen. Zij plaatsten keyloggers op computers: kleine apparaatjes of programma's die alles opslaan wat iemand typt, ook wachtwoorden.

De schade: met de gestolen inloggegevens probeerden de daders ongeveer 229 miljoen pond over te maken naar rekeningen in het buitenland. Dat mislukte door fouten bij het invoeren. Er ging geen geld verloren, maar het scheelde weinig. In 2009 volgden veroordelingen.

Hoe had het voorkomen kunnen worden? Geef niemand alleen toegang buiten kantoortijd, leg vast wie er wanneer binnen is en kijk die gegevens ook na. Controleer computers regelmatig op vreemde apparaten tussen toetsenbord en computer.

Casus 3: inbraak voor drugssmokkel in de haven van Antwerpen (2011 tot 2013)

Wat gebeurde er? Drugshandelaren wilden de gegevens van containers in de Antwerpse haven veranderen, zodat hun containers ongezien konden worden opgehaald. Toen een aanval via e-mail niet werkte, braken ze in bij kantoren van havenbedrijven. Ze plaatsten keyloggers op de computers.

De schade: ongeveer twee jaar lang verlieten containers met drugs de haven zonder dat iemand het merkte. De Belgische en Nederlandse politie werkten samen en in 2013 werden vijftien mensen opgepakt.

Hoe had het voorkomen kunnen worden? Kantoren goed afsluiten en beveiligen met alarm, computers controleren op vreemde apparaten, en de systemen voor de bedrijfsvoering scheiden van het gewone kantoornetwerk.

Een klein apparaat, een grote deur

Casus 4: een USB-stick in de haven (Antwerpen en Rotterdam, 2020)

Wat gebeurde er? Een Nederlandse man haalde een medewerker van een containerterminal in Antwerpen over om een USB-stick in een werkcomputer te steken. Op de stick stond kwaadaardige software. Zo kreeg de groep toegang tot de systemen voor containers, toegangspoorten en pasjes van personeel. Ook stalen ze de plekken van de camera's en plattegronden van de terminal.

De schade: de toegang hielp bij de smokkel van 210 kilo cocaïne, die in september 2020 in Rotterdam werd onderschept. In januari 2026 veroordeelde het gerechtshof Amsterdam de man in hoger beroep tot zeven jaar cel.

Hoe had het voorkomen kunnen worden? Blokkeer USB-sticks op werkcomputers. Scheid de systemen voor toegang en camera's van het kantoornetwerk. En leg vast welke apparaten op het netwerk horen, zodat een nieuw apparaat opvalt.

Casus 5: een Raspberry Pi bij NASA (Verenigde Staten, 2018)

Wat gebeurde er? Op het netwerk van het Jet Propulsion Laboratory van NASA hing een Raspberry Pi, een kleine computer van een paar tientjes. Hij was zonder toestemming aangesloten en stond niet op de lijst van apparaten. Een aanvaller gebruikte het apparaat als ingang. Omdat het netwerk niet goed was opgedeeld, kon hij daarna verder naar andere delen.

De schade: volgens het onderzoeksrapport van de inspecteur-generaal van NASA verdween ongeveer 500 megabyte aan gegevens, onder meer over een Marsmissie. Uit voorzorg werden sommige systemen tijdelijk losgekoppeld.

Hoe had het voorkomen kunnen worden? Houd een volledige lijst bij van alle apparaten op het netwerk, weiger onbekende apparaten en deel het netwerk op in gescheiden delen. Een kleine computer achter een kast of onder een bureau valt alleen op als iemand er bewust naar zoekt.

Inbraak en sabotage van de infrastructuur

Casus 6: inbraak in een netwerklocatie van Vodafone (Basingstoke, 2011)

Wat gebeurde er? In de nacht van 28 februari 2011 braken inbrekers de deur open van een onbemande netwerklocatie van Vodafone in het Engelse Basingstoke. Ze namen netwerkswitches en andere apparatuur mee.

De schade: in delen van Zuid-Engeland vielen bellen, sms en mobiel internet uit voor een groot aantal klanten. Volgens Vodafone zijn er geen klantgegevens buitgemaakt.

Hoe had het voorkomen kunnen worden? Een stevige deur, een alarm met snelle opvolging, camera's en een netwerk dat niet afhankelijk is van één locatie.

Casus 7: twee doorgeknipte kabels bij Deutsche Bahn (Duitsland, 2022)

Wat gebeurde er? Op 8 oktober 2022 werden op twee plekken glasvezelkabels doorgeknipt van het radiosysteem waarmee machinisten en verkeersleiding contact houden. De twee kabels moesten elkaar juist als reserve dienen.

De schade: het treinverkeer in Noord-Duitsland lag ongeveer drie uur stil. De daders zijn niet gevonden.

Hoe had het voorkomen kunnen worden? Echte reserve betekent twee verbindingen die geen zwakke plek delen, langs verschillende routes. Kabelgoten en putten horen afgesloten en beveiligd te zijn.

Casus 8: glasvezel doorgesneden tijdens de Olympische Spelen (Frankrijk, 2024)

Wat gebeurde er? In de nacht van 28 op 29 juli 2024, tijdens de Olympische Spelen, werden kabels van meerdere Franse telecomaanbieders doorgesneden, in ongeveer negen departementen. Een paar dagen eerder was het Franse spoor al doelwit van brandstichting.

De schade: plaatselijk vielen internet, vaste telefonie en mobiel netwerk uit. Alleen bij aanbieder SFR ging het om ongeveer 10.000 vaste aansluitingen.

Hoe had het voorkomen kunnen worden? Volledig voorkomen is lastig bij kabels in de openbare ruimte. Maar een gebouw met twee aansluitingen van verschillende aanbieders, via twee aparte invoeren, blijft wel bereikbaar als één kabel wordt doorgesneden.

Casus 9: zendmasten in brand (Nederland, 2020)

Wat gebeurde er? Tussen 3 april en 26 mei 2020 werden in Nederland 29 zendmasten in brand gestoken, volgens het Openbaar Ministerie. De aanleiding waren complottheorieën over 5G.

De schade: plaatselijk viel het mobiele bereik uit, ook voor hulpdiensten. Er werden verdachten opgepakt.

Wat betekent dit voor gebouwen? Antennes en technische ruimtes op het dak horen achter een slot en een alarm. En wie afhankelijk is van mobiel internet, heeft een vaste verbinding als reserve nodig.

Casus 10: brand op een kabelbrug zet Berlijn zonder stroom (Duitsland, 2026)

Wat gebeurde er? Op 3 januari 2026 stichtten daders brand op een kabelbrug over een kanaal in Berlijn. Vijf hoogspanningskabels raakten vernield. Een linksextremistische groep eiste de aanslag op.

De schade: ongeveer 45.000 huishoudens en ruim 2.200 bedrijven zaten zonder stroom, velen ook zonder verwarming en internet. Het duurde ongeveer vijf dagen voordat iedereen weer stroom had.

Wat betekent dit voor gebouwen? Weet wat er werkt als de stroom lang uitvalt. Een noodstroomvoorziening voor de belangrijkste IT, een plan voor uitval en afspraken met leveranciers maken het verschil tussen een paar uur en een paar dagen stilstand.

Hoe vaak gebeurt dit?

Fysieke aanvallen zijn geen zeldzaamheid. De Duitse branchevereniging Bitkom vroeg in 2024 aan 1.003 bedrijven naar hun ervaringen. 62 procent had te maken gehad met diefstal van IT- of telefoonapparatuur, of vermoedde dat. 26 procent kreeg te maken met fysieke sabotage van systemen of processen, 9 procentpunt meer dan het jaar ervoor. Maar slechts 54 procent had maatregelen genomen om de IT te beschermen tegen fysieke aanvallen.

Wat de casussen gemeen hebben

• De deur was de zwakke plek, niet de software. In geen van deze zaken hielp een betere firewall.
• Vertrouwen werd misbruikt. Een nep-monteur, een eigen beveiliger, een medewerker die werd overgehaald. Mensen zijn snel geneigd iemand met een goed verhaal binnen te laten.
• Kleine apparaten, grote gevolgen. Een KVM-switch, een keylogger, een USB-stick of een Raspberry Pi: allemaal klein, goedkoop en makkelijk te verbergen.
• Eén netwerk voor alles. Wie op één plek binnen was, kon vaak verder.
• Reserve die geen reserve was. Twee kabels op dezelfde route of één locatie waar alles samenkomt.
• Niemand keek. Wat niet op de lijst staat en niet wordt gecontroleerd, valt niet op.

Zo voorkomt u het: tien maatregelen

1. Houd de serverruimte en patchkasten op slot, en weet wie een sleutel of pas heeft.
2. Leg vast wie er wanneer binnen is geweest, en kijk die gegevens na.
3. Laat geen monteur binnen zonder afspraak, en controleer bij twijfel bij de leverancier.
4. Laat bezoekers niet alleen in ruimtes met IT.
5. Zorg dat het netwerk onbekende apparaten weigert.
6. Houd een lijst bij van alle apparaten op het netwerk.
7. Blokkeer USB-sticks op computers waar dat kan.
8. Scheid het kantoornetwerk van gasten, andere huurders en de gebouwsystemen.
9. Zorg voor een tweede verbinding, via een andere route en een aparte invoer.
10. Weet wat er werkt als de stroom uitvalt, en zorg voor noodstroom voor de belangrijkste IT.

Meer over de fysieke beveiliging van IT-ruimtes leest u in De deur van je serverruimte.

Waar het IT-Label en onze services helpen

• IT-Label Security Audit. Een specialist kijkt op locatie naar uw wifi, netwerkapparatuur, serverruimte en patchkast, de plek waar de internetverbinding binnenkomt, onbekende apparaten op het netwerk en de scheiding tussen netwerken. U krijgt een rapport met de risico's en een advies per risico.
• Het IT-Label. Het IT-Label beoordeelt de digitale infrastructuur van een gebouw op zes gebieden. De fysieke inrichting van server- en patchruimtes valt onder het gebied infrastructuur. Ook ziet u of een gebouw een tweede verbinding heeft.
• Voorinspectie. Een eerste blik op waar uw gebouw digitaal staat, met de belangrijkste verbeterpunten.
• Digital Due Diligence. Voor wie een gebouw koopt, verkoopt of herontwikkelt: de fysieke en digitale infrastructuur in kaart.
• IT-Label Smart Control. Voor wie de IT van een gebouw blijvend in de gaten wil laten houden, ook na de inspectie.

Veelgestelde vragen

Komen fysieke hacks ook voor bij kleine bedrijven?

Ja. De bekende zaken gaan vaak over banken en havens, maar de werkwijze is eenvoudig en goedkoop. Een open patchkast in een gang of een netwerkaansluiting in een vergaderruimte is in elk kantoor een risico.

Wat is een KVM-switch?

Een KVM-switch is een apparaatje waarmee je met één toetsenbord, scherm en muis meerdere computers bedient. Met een mobiele internetverbinding erbij kan iemand een computer op afstand bedienen, zonder dat het opvalt.

Wie is verantwoordelijk voor de technische ruimtes: de verhuurder of de huurder?

Dat hangt af van de afspraken. Vaak is de eigenaar verantwoordelijk voor de technische ruimtes van het gebouw en de huurder voor de eigen apparatuur. Leg dit vast in een demarcatielijst, zodat duidelijk is wie de sleutel beheert.

Hoe weet ik of er vreemde apparaten op mijn netwerk zitten?

Vraag uw IT-partner om een overzicht van alle apparaten op het netwerk, en vergelijk dat met wat er zou moeten zijn. Tijdens een Security Audit kijken we ook naar apparaten die onbeveiligd of onbekend op het netwerk staan.

Helpt een tweede internetverbinding tegen sabotage?

Ja, als die echt onafhankelijk is: van een andere aanbieder, via een andere route en een aparte invoer in het gebouw. Twee verbindingen in dezelfde kabelgoot vallen samen uit.

Weet waar uw gebouw kwetsbaar is

De daders in deze zaken zochten de makkelijkste weg naar binnen. Zorg dat die weg bij u dicht zit. Vraag een Security Audit aan of begin met een voorinspectie.

Bronnen: The Register, Barclays en Santander (2014); The Register, Sumitomo Mitsui (2009); ASIS, haven van Antwerpen (2014); The Record, uitspraak gerechtshof Amsterdam (2026); NASA OIG, rapport IG-19-022 (2019); Data Center Knowledge, Vodafone (2011); Deutsche Bahn, oktober 2022; Euronews, Frankrijk (2024); Openbaar Ministerie, zendmastbranden; ZDF, stroomuitval Berlijn (2026); Bitkom, Wirtschaftsschutz 2024.