Alles in uw gebouw praat met elkaar. Wie houdt het veilig?

De aanvallen op supermarktkoelingen laten zien wat er mis kan gaan als slimme systemen samenwerken. Waarom beveiliging begint bij zichtbaar maken.

Cybersecurity en beveiliging·IT en OT in gebouwen··8 min leestijd·Redactie: IT-Label

Kernpunten

  • Klimaat, toegang, camera's, liften, laadpalen en meters moeten in een gebouw steeds vaker samenwerken. Daarvoor hangen ze aan een netwerk, en vaak ook aan internet.
  • De aanvallen op winkelkoelingen in oktober en november 2026 laten zien wat er dan mis kan gaan. In één nacht werden winkels in zeker twaalf Europese landen geraakt.
  • Het grootste probleem is niet de techniek, maar het overzicht. In veel gebouwen weet niemand precies welke systemen er hangen, wie ze beheert en welke vanaf internet bereikbaar zijn.
  • Daarom is de volgorde: eerst zichtbaar maken, dan beveiligen. Wat u niet ziet, kunt u niet beschermen.
  • Het IT-Label maakt zichtbaar wat er in een gebouw is. Het is geen keurmerk dat zegt dat een gebouw veilig is. De Security Audit gaat een stap verder.

Een modern gebouw is geen verzameling losse installaties meer. De klimaatregeling kijkt naar de bezetting. De toegangspas zet de verlichting aan. De laadpalen houden rekening met de zonnepanelen. Dat is slim, en het bespaart energie en moeite.

Maar alles wat met elkaar praat, kan ook door een ander worden aangesproken. Dat bleek de afgelopen weken pijnlijk duidelijk, niet in kantoren, maar in supermarkten.

Wat er gebeurde bij de supermarkten

In de nacht van 1 op 2 november 2026 zijn koelingen van winkels op afstand ontregeld. Ze kregen de opdracht om te gaan ontdooien. De temperatuur liep op, soms tot 50 °C, en winkels moesten verse en diepgevroren producten weggooien. Drie weken eerder ging het in Frankrijk al op dezelfde manier mis. Wij schreven daar eerder over in van koelcel tot serverruimte en weer een aanval op winkelkoelingen.

Inmiddels is er meer bekend:

  • Omvang. Volgens RetailDetail gaat het om winkels in zeker twaalf Europese landen, waaronder België (76 winkels), Nederland (17), Duitsland, Italië, Denemarken, Roemenië en Portugal.
  • Wie geraakt is. Vooral oudere of slecht beveiligde installaties. Veel ketens hadden na Frankrijk updates gedaan, maar niet overal.
  • Europa. De Europese Commissie hield crisisoverleg met onder meer het Europese cyberagentschap ENISA en Europol.
  • Daders. Twee pro-Russische groepen zeggen dat zij het waren. Dat is niet bevestigd en de kanalen waarop ze dat meldden, zijn alweer verdwenen. Het is dus nog niet zeker wie erachter zit.

Opvallend is wat een van die groepen schreef: het probleem zit volgens hen niet bij de hackers, maar bij de "systemische nalatigheid" van de bedrijven zelf. Dat is natuurlijk een makkelijk excuus. Maar het raakt wel een gevoelige plek.

Waarom dit een gevaarlijke ontwikkeling is

Het gaat hier niet om gestolen gegevens. Het gaat om installaties die iets doen in de echte wereld: koelen, verwarmen, deuren openen, liften laten rijden. Als die verkeerde opdrachten krijgen, is de schade direct zichtbaar. Bederf, stilstand, en in het ergste geval onveilige situaties.

En het aantal van zulke installaties groeit snel. Drie redenen:

  • Samenwerken levert veel op. Systemen die gegevens delen, besparen energie en maken een gebouw prettiger. Daarom worden ze steeds vaker gekoppeld. Lees meer over waarom IT en gebouwsystemen samengroeien.
  • Onderhoud op afstand is handig. Een installateur die storingen vanaf kantoor ziet, hoeft minder vaak langs. Daarvoor moet het systeem wel bereikbaar zijn.
  • Regels duwen de goede kant op, maar vragen ook iets. Gebouwen boven een bepaald vermogen moeten gebouwautomatisering hebben. Dat is goed voor energie, maar het betekent ook meer systemen aan het netwerk.
Smart building uitgelegd: links zes slimme systemen die los van elkaar werken, rechts dezelfde systemen op één netwerk rond het gebouwbeheersysteem.
Losse slimme systemen tegenover systemen die samenwerken, en wat het IT-Label daarvan beoordeelt. Bron: IT-Label. Vrij te gebruiken met bronvermelding.

Het echte probleem: niemand ziet het geheel

Bij de supermarkten ging het niet om een geavanceerde nieuwe aanval. De zwakke plekken waren al maanden bekend. Toch stonden er nog kastjes open. Hoe kan dat?

Omdat in veel gebouwen niemand het overzicht heeft. De koelinstallateur plaatst een regelkast. De klimaatleverancier zet een modem neer. De beveiliger hangt camera's op. Ieder doet zijn eigen deel goed, maar niemand houdt bij wat er in totaal aan het netwerk en aan internet hangt.

Dat zien we in drie vragen die vaak geen antwoord hebben:

  1. Wat hangt er? Is er een lijst van alle slimme systemen in het gebouw?
  2. Van wie is het? Weet u voor elk systeem wie het beheert en wie updates doet? De verhuurder denkt aan installaties, de huurder aan de eigen IT, de installateur aan zijn onderhoud. De verbinding zelf valt daartussen.
  3. Wat is bereikbaar? Welke systemen kunnen vanaf internet worden bediend, en via welke weg?

Komt er dan een waarschuwing van een fabrikant of de overheid, dan komt die niet aan bij de persoon die er iets mee kan. Of die persoon weet niet dat het over zijn gebouw gaat.

Benieuwd naar het IT-Label van uw gebouw?

Ontdek hoe uw vastgoed scoort op digitale infrastructuur.

IT-Label aanvragen

Eerst zichtbaar maken, dan beveiligen

Daarom is onze boodschap eenvoudig: wat u niet ziet, kunt u niet beveiligen. Een firewall, een update of een gescheiden netwerk helpt alleen als u weet waar het voor nodig is.

De volgorde is dus:

  1. Zien. Breng in kaart welke systemen er zijn, hoe ze verbonden zijn en wie ze beheert.
  2. Begrijpen. Bepaal welke systemen belangrijk zijn en wat er gebeurt als ze uitvallen of verkeerde opdrachten krijgen.
  3. Beveiligen. Pas dan kiest u de juiste maatregelen: scheiden, afschermen, bijwerken en bewaken.

Wie stap 1 overslaat, beveiligt op de gok. En dan is het kastje dat niemand kent juist het kastje dat openstaat.

Wat het IT-Label hierin doet

Het IT-Label is precies gemaakt voor stap 1: zichtbaar maken. Een onafhankelijke auditor kijkt naar de digitale infrastructuur van het gebouw en legt vast wat er is. Voor de veiligheid is vooral dit van belang:

  • Welke slimme gebouwsystemen er zijn, zoals klimaat, toegang, camera's en het gebouwbeheersysteem, en of ze samenwerken.
  • Of het gebouwbeheersysteem op het IT-netwerk is aangesloten.
  • Of netwerken gescheiden zijn, en of er beveiliging en toezicht op het netwerk is.
  • Waar de technische ruimtes zijn en of die zijn afgesloten.

Zo krijgen eigenaar en huurder één gedeeld beeld van het gebouw. Dat is het startpunt voor elk gesprek over beveiliging.

Is het IT-Label dan een IT Security Label?

Die vraag krijgen we steeds vaker. Het eerlijke antwoord is: nee, maar het is wel de eerste stap.

Het IT-Label zegt niet dat een gebouw veilig is. Het test niet of een systeem te hacken is. Wel laat het zien wat er is en hoe het verbonden is, en daarmee waar de risico's kunnen zitten. Een label dat belooft dat een heel gebouw veilig is, bestaat niet. Dat zou ook niet eerlijk zijn: de veiligheid verandert met elke nieuwe installatie en elke update.

Wie verder wil, kan de IT-Label Security Audit laten doen. Een auditor controleert dan op locatie wifi, netwerk en serverruimte, kijkt of de gebouwsystemen gescheiden zijn van gasten en huurders, en geeft advies. Voor een echte hacktest heeft u een gespecialiseerd bedrijf nodig. Meer over wat mensen met een IT Security Label bedoelen, leest u op onze pagina over het IT Security Label.

Benieuwd naar het IT-Label van uw gebouw?

Ontdek hoe uw vastgoed scoort op digitale infrastructuur.

IT-Label aanvragen

Ons advies in vijf stappen

  1. Maak een lijst. Schrijf op welke slimme systemen er in het gebouw zijn: klimaat, koeling, toegang, camera's, liften, laadpalen, zonnepanelen, meters. Vraag het uw installateurs als u het niet weet.
  2. Wijs per systeem een eigenaar aan. Wie beheert het, wie doet updates, en wie krijgt een waarschuwing van de fabrikant? Leg dat vast, ook tussen verhuurder en huurder.
  3. Kijk wat vanaf internet bereikbaar is. Vraag elke leverancier hoe hij op afstand inlogt. Een bedieningsscherm hoort niet open op internet te staan. Gebruik een beveiligde verbinding en zet toegang uit als die niet nodig is.
  4. Scheid de netwerken. Gebouwsystemen, huurders en gasten horen niet op hetzelfde netwerk. Dan kan één zwak apparaat niet het hele gebouw raken.
  5. Maak een plan voor storingen. Wie krijgt 's nachts het alarm, en wat doet die dan? Wat werkt er nog als het netwerk uitvalt?

Wilt u per systeem nog meer vragen? In hoe veilig is het slimme gebouw? staat een uitgebreide checklist.

Waar u kunt beginnen

  • De gratis Zelfscan geeft in een paar minuten een eerste beeld van uw pand.
  • Een voorinspectie brengt op locatie in kaart wat er is, ook de slimme gebouwsystemen.
  • De Security Audit controleert de beveiliging van wifi, netwerk en serverruimte en geeft advies.

Slimme gebouwen worden alleen maar slimmer. Dat is goed nieuws, als iemand het overzicht houdt. Begin daarom niet met de vraag hoe u alles beveiligt, maar met de vraag wat er eigenlijk is.

Veelgestelde vragen

Waarom moet ik eerst alles zichtbaar maken?

Omdat u alleen kunt beveiligen wat u kent. Een systeem dat op geen enkele lijst staat, krijgt geen updates en wordt door niemand bewaakt. Juist die systemen worden bij aanvallen als eerste gevonden.

Wie zat er achter de aanval op de supermarktkoelingen?

Dat is nog niet zeker. Twee pro-Russische groepen zeggen dat zij het waren, maar dat is niet bevestigd. Het onderzoek loopt nog.

Mijn gebouw heeft geen koeling. Geldt dit ook voor mij?

Ja. Klimaat, toegang, camera's en liften werken vaak op dezelfde manier: ze hangen aan een netwerk en een leverancier kan er op afstand bij. Dezelfde vragen zijn dus nuttig.

Is het IT-Label een IT Security Label?

Nee. Het IT-Label laat zien welke systemen er zijn, of ze aan het IT-netwerk hangen en of netwerken gescheiden zijn. Het zegt niet dat een gebouw veilig is. Het is wel de eerste stap: zonder overzicht kunt u niet goed beveiligen.

Wat is het verschil tussen het IT-Label en de Security Audit?

Het IT-Label beoordeelt de hele digitale infrastructuur van het gebouw en geeft een niveau. De Security Audit kijkt alleen naar beveiliging: wifi, netwerk, serverruimte en de scheiding van netwerken. Het geeft advies, maar geen label.

Wie is verantwoordelijk: de verhuurder of de huurder?

Dat hangt af van het systeem en de afspraken. Vaak beheert de verhuurder de gebouwsystemen en de huurder de eigen IT. Het belangrijkste is dat het voor elk systeem is vastgelegd.

Bronnen: RetailDetail, NOS en eerdere artikelen van IT-Label. Stand van zaken: 6 november 2026. Het onderzoek naar de aanvallen loopt nog.

Hoe scoort uw pand?

Doe de gratis IT-Label Zelfscan: tien vragen, drie minuten, direct een indicatie. Start de Zelfscan

Dit artikel is geschreven door de redactie van IT-Label. De redactie is verantwoordelijk voor de inhoud.

Deel dit artikel

LinkedInWhatsAppXE-mail

Blijf op de hoogte van onze kennisartikelen

Ontvang onze nieuwe artikelen over digitale infrastructuur in vastgoed in uw mailbox. Geen spam, afmelden kan altijd.

Wij gebruiken uw gegevens alleen voor de nieuwsbrief. Lees ons privacybeleid.

Heeft u een vraag?

Neem contact met ons op voor meer informatie over het IT-Label.

Contact opnemen

IT-Label aanvragen

Laat uw gegevens achter, dan nemen wij contact op om het traject door te nemen.

Classificaties IT1+, IT1, IT2, IT3, IT4, IT5