IT en OT in gebouwen
Een gebouw draait op twee soorten techniek. IT verwerkt gegevens. OT stuurt de installaties, zoals klimaat, liften en toegang. Hier leest u wat het verschil is, welke begrippen erbij horen en welke regels gelden.
Wat zijn IT en OT?
IT staat voor Information Technology (informatietechnologie). Het gaat over het beheren van digitale gegevens, computers en netwerken: laptops, servers, het kantoornetwerk, wifi en de cloud.
OT staat voor Operational Technology (operationele technologie). Het gaat over de hardware en software die fysieke processen meten en aansturen. In een gebouw zijn dat onder meer de klimaatinstallatie, de verlichting, de liften, de toegangscontrole, de brandmelding, de laadpalen en de zonnepanelen.
Vroeger stonden IT en OT los van elkaar. Nu hangt OT steeds vaker aan hetzelfde netwerk als de computers. Dat heet IT/OT-convergentie. Het maakt gebouwen slimmer en zuiniger, maar ook kwetsbaarder.
IT en OT naast elkaar
De belangrijkste verschillen in één overzicht.
| Onderwerp | IT | OT |
|---|---|---|
| Doel | Gegevens verwerken en delen | Fysieke processen meten en aansturen |
| Voorbeelden | Laptops, servers, wifi, kantoornetwerk, cloud | Gebouwbeheersysteem, klimaat, liften, toegang, brandmelding, laadpalen |
| Wat telt het meest | Dat gegevens vertrouwelijk blijven | Dat de installatie blijft werken en veilig is voor mensen |
| Levensduur | Meestal 3 tot 5 jaar | Vaak 15 tot 25 jaar of langer |
| Updates | Vaak, meestal automatisch | Zelden, vaak alleen via de leverancier |
| Wie beheert het | De IT-afdeling of een IT-partner | De installateur, de facilitaire dienst of de technisch beheerder |
| Taal van de apparaten | Standaard internetprotocollen | Eigen protocollen, zoals BACnet, KNX en Modbus |
Welke OT zit er in een gebouw?
- Gebouwbeheersysteem. Het centrale systeem (GBS of BMS) dat verwarming, koeling, ventilatie en vaak ook verlichting regelt.
- Klimaat, verlichting en zonwering. Installaties die reageren op tijd, temperatuur, licht of aanwezigheid.
- Liften en roltrappen. Steeds vaker met bewaking en onderhoud op afstand.
- Toegang en beveiliging. Pasjeslezers, slimme sloten, slagbomen, toegangspoorten en camera's.
- Brandveiligheid. De brandmeld- en ontruimingsinstallatie.
- Energie. Slimme meters, laadpalen, de omvormers van zonnepanelen en batterijen.
- Logistiek en industrie. Koelcellen, sorteerinstallaties, dockdeuren en productielijnen.
Begrippen
- OT. Operational Technology, operationele technologie: hardware en software die fysieke processen meten en aansturen.
- IT/OT-convergentie. Het samengroeien van IT en OT. Installaties gaan aan het netwerk, zodat ze op afstand te beheren zijn en gegevens kunnen delen.
- Gebouwbeheersysteem (GBS of BMS). Centraal systeem dat de installaties in een gebouw aanstuurt en bewaakt.
- GACS. Gebouwautomatiserings- en controlesystemen. De Europese naam voor de systemen die installaties in een gebouw automatisch regelen en bewaken.
- PLC. Een kleine industriële computer die een machine of installatie direct aanstuurt.
- SCADA. Software om installaties op afstand te bewaken en te bedienen, vaak over meerdere locaties.
- BACnet. Open protocol voor gebouwautomatisering, onder meer voor klimaat en verlichting. De oudere vorm heeft geen versleuteling. De nieuwere vorm BACnet/SC voegt beveiliging toe.
- KNX. Standaard voor gebouwautomatisering, zoals verlichting, zonwering en klimaat. KNX Secure voegt versleuteling toe.
- Modbus. Oud en eenvoudig protocol uit 1979, veel gebruikt voor meters en installaties. Het heeft geen wachtwoord en geen versleuteling.
- Netwerkscheiding. Gebouwsystemen, gasten en het kantoornetwerk elk in een eigen deel van het netwerk, zodat een probleem in het ene deel het andere niet raakt.
- Toegang op afstand. Een verbinding waarmee een installateur of leverancier van buitenaf op een installatie kan inloggen.
- IEC 62443. Internationale normenreeks voor de beveiliging van industriële automatisering en besturing. Ook gebruikt voor gebouwautomatisering.
Wat zeggen de regels?
Cyberbeveiligingswet. In Nederland geldt sinds 15 augustus 2026 de Cyberbeveiligingswet, de uitwerking van de Europese NIS2-richtlijn. Organisaties die eronder vallen, hebben een zorgplicht en een meldplicht voor hun netwerk- en informatiesystemen, en daar hoort OT ook bij. In België geldt sinds 18 oktober 2024 de NIS2-wet.
Gebouwautomatisering. De Europese gebouwenrichtlijn (EPBD) vraagt om gebouwautomatisering in grotere utiliteitsgebouwen. In Nederland geldt die plicht voor gebouwen met een installatie voor verwarming of koeling van meer dan 290 kW. Vanaf 2030 geldt die ook voor gebouwen vanaf 70 kW. Meer gebouwen krijgen dus OT die aan een netwerk hangt.
Normen. Voor de beveiliging van OT is IEC 62443 de bekendste internationale normenreeks.
Wat het IT-Label en de Security Audit doen
Het IT-Label beoordeelt de digitale infrastructuur van een gebouw. De OT zelf meet het IT-Label niet. Wel kijkt de inspecteur of het gebouwbeheersysteem is aangesloten op het IT-netwerk. Of de netwerken goed gescheiden zijn, onderzoeken we in de Security Audit. U krijgt daarbij een rapport en advies over het scheiden van de netwerken.
De reeks over IT en OT
Elke woensdag verschijnt een nieuw artikel over IT en OT in gebouwen. Hieronder vindt u de delen die al zijn verschenen. Alle artikelen staan ook op de pagina IT en OT in gebouwen bij Artikelen.
Veelgestelde vragen
Weet u hoe uw netwerk is gescheiden?
In de Security Audit controleert een auditor op locatie of uw kantoornetwerk gescheiden is van gasten, andere huurders en de gebouwsystemen. U krijgt een rapport met advies.
Gerelateerde informatie
Smart Building-technologie
Klimaat, toegangscontrole en reserveringssystemen maken een gebouw nog niet slim. Integratie doet dat wel, en dat beoordeelt het IT-Label.
Cybersecurity in vastgoed
Elk systeem dat aan het netwerk hangt, is een mogelijke ingang. Wat cybersecurity betekent voor een gebouw, en hoe het IT-Label ernaar kijkt.
Begrippenlijst: digitale infrastructuur
Van audit tot wifi-dekking: de belangrijkste begrippen over het IT-Label, digitale infrastructuur en vastgoed, kort en eenvoudig uitgelegd.
IT-Label Security Audit
Een fysieke audit op locatie van uw wifi, netwerk en serverruimte, vanaf € 750. Met een rapport over de risico's en een advies. Ook naast een voorinspectie.