AI groeit. Maar groeien onze gebouwen wel mee?

We praten over ChatGPT, Copilot, AI-agents, automation, cloud, data, GPU's, datacenters en cybersecurity. Bedrijven investeren miljarden in de digitale economie. Toch valt op dat één fysieke schakel in bijna al die discussies opvallend weinig aandacht krijgt: het gebouw waarin we werken.

Als onze bedrijven in recordtempo digitaliseren, groeien onze gebouwen dan digitaal wel mee? Dat is geen theoretische technologievraag. Voor IT-Label is het een nieuwe vastgoedvraag. Waar de sector energieprestaties inmiddels tot in detail meet en duurzaamheid en gezondheid certificeert, blijft de digitale laag van een gebouw grotendeels onbeschreven.

Dit artikel probeert geen angst te zaaien over AI, internetcapaciteit of zogenoemde datacongestie. De kern ligt fundamenteler: AI versnelt de digitalisering van vrijwel ieder bedrijfsproces, waardoor organisaties steeds afhankelijker worden van betrouwbare digitale infrastructuur. De vraag is of we weten in hoeverre gebouwen daarop zijn voorbereid.

Eerst de cijfers: hoe hard groeit AI werkelijk?

FEIT. Eurostat rapporteerde dat in 2025 ongeveer 20 procent van de EU-bedrijven met minimaal tien werknemers AI-technologie gebruikte, tegenover circa 13,5 procent in 2024. Dat is in een jaar tijd een aanzienlijke stap. De volledige cijfers zijn na te lezen in de Eurostat-publicatie over AI-adoptie bij bedrijven.

Voor Nederland publiceert het CBS eigen metingen over het gebruik van kunstmatige intelligentie door bedrijven. Wie de ontwikkeling wil volgen, kijkt het beste rechtstreeks in de CBS-cijfers over ICT-gebruik en AI bij bedrijven, omdat die gemeten waarden regelmatig worden bijgewerkt.

Belangrijk is het onderscheid tussen wat gemeten is en wat verwacht wordt. De cijfers over 2023, 2024 en 2025 zijn gemeten waarden. Wanneer voor Nederland richting 2029 een scenario van bijvoorbeeld 50 tot 70 procent AI-gebruik wordt genoemd, dan is dat een SCENARIO op basis van de huidige adoptietrend, en nadrukkelijk geen officiële voorspelling van CBS, Eurostat of IT-Label. De richting is duidelijk; het exacte punt op de curve is dat niet.

Van AI-gebruik naar AI-afhankelijkheid

Het meest interessante is misschien niet hoeveel bedrijven een AI-tool gebruiken, maar hoeveel bedrijfsprocessen afhankelijk worden van AI en digitale infrastructuur. Een medewerker die incidenteel ChatGPT raadpleegt, is iets heel anders dan een organisatie waarin honderden mensen dagelijks werken met bedrijfskritische digitale toepassingen.

• Microsoft Copilot en ChatGPT Enterprise;
• AI-agents en cloudsoftware;
• videoconferencing en realtime collaboration;
• data-analyse en CRM-automatisering;
• cybersecuritysoftware en connected devices;
• Smart Building-applicaties.

FORECAST. Onderzoeken van McKinsey en Gartner laten zien dat AI verschuift van experiment naar structurele bedrijfsinfrastructuur. Gartner publiceert daarover een terugkerende AI-spending forecast; de actuele cijfers en bedragen staan in de Gartner AI-spending forecast. De strekking is consistent: uitgaven aan AI groeien fors en verplaatsen zich naar het hart van bedrijfsvoering.

De conclusie die daaruit volgt is helder. De volgende fase van AI gaat niet alleen over méér bedrijven die AI gebruiken. Het gaat vooral over organisaties die AI steeds intensiever en bedrijfskritischer inzetten. Dat verandert de eisen aan de digitale keten die daaronder ligt, een thema dat we ook uitwerken in ons artikel over AI-ambitie en vastgoed dat kan meekomen.

De vraag is niet meer of bedrijven AI gebruiken. De vraag is hoe afhankelijk hun dagelijkse werk wordt van iedere schakel eronder.

AI is geen internetprobleem. Het is een afhankelijkheidsvraagstuk.

Het is verleidelijk om te zeggen: door AI lopen onze internetverbindingen straks vol. Dat is te simplistisch. Veel zware AI-compute vindt plaats in cloudomgevingen en datacenters, ver buiten het gebouw. Het probleem is subtieler.

Door AI, cloudsoftware, realtime communicatie, SaaS, IoT en connected devices worden organisaties steeds afhankelijker van een continu beschikbare digitale keten: van de werkplek naar de interne infrastructuur, via de connectiviteit naar de cloud en het datacenter, en van daar naar de applicaties, de AI en uiteindelijk het bedrijfsproces zelf. Elke schakel telt.

Twee zinnen vatten dit samen. AI hoeft niet lokaal in het gebouw te draaien om het gebouw digitaal belangrijker te maken. En: hoe digitaler de organisatie, hoe belangrijker de betrouwbaarheid van iedere schakel in de digitale keten. Daarmee verschuift de aandacht van rekenkracht naar continuïteit, en dat is precies waar het gebouw weer in beeld komt. Waarom soms één verbinding te weinig is, leggen we uit in ons artikel over netwerk redundantie.

Cushman & Wakefield: AI verandert de vraag naar vastgoed

AI betekent niet automatisch dat organisaties minder ruimte nodig hebben. Onderzoek van Cushman & Wakefield naar de kantorenmarkt wijst eerder op een verschuiving in de kwaliteit van vastgoed waar gebruikers naar vragen. De aandacht verplaatst zich naar technologie, energie-infrastructuur, flexibiliteit, duurzaamheid, gebruikerservaring en algehele gebouwkwaliteit.

Dat verklaart mede de kwalitatieve schaarste die zich op verschillende markten aftekent: veel aanbod, maar beperkt aanbod dat aan de moderne eisen voldoet. De actuele analyses zijn te vinden via de insights van Cushman & Wakefield, waar ook de Nederlandse kantorenmarkt aan bod komt.

De vertaalslag naar IT-Label is eenvoudig te maken. AI verandert niet alleen hoeveel ruimte bedrijven nodig hebben. Het kan ook veranderen welke gebouwen zij aantrekkelijk vinden. En digitale kwaliteit is daarbij een steeds zwaarder wegend criterium, zoals we beschrijven in het IT-label als nieuwe onderscheidende factor in vastgoedwaarde.

Knight Frank: digitale infrastructuur als verborgen kwaliteit

Knight Frank beschrijft digitale infrastructuur in zijn onderzoek naar workplace strategy en corporate real estate als een steeds belangrijkere kwaliteit van moderne werkplekken. Connectiviteit, workplace technology, stroomvoorziening, back-upvoorzieningen en toekomstbestendige infrastructuur worden onderdeel van de baseline, niet van de luxe.

In het onderzoek A defining phase ziet Knight Frank de periode richting 2029 als een fase waarin AI, technologie en data de vastgoedstrategie van organisaties gaan sturen. In Workplace Management en in AI in Corporate Real Estate: Adoption Gains Momentum wordt datzelfde beeld verder uitgewerkt: de digitale laag van een gebouw wordt bepalend voor hoe bruikbaar de ruimte is.

Dat leidt tot een ongemakkelijke observatie. Als digitale infrastructuur een baseline requirement wordt, waarom behandelen we haar in vastgoedcommunicatie dan nog zo vaak als een verborgen extraatje? Het onderwerp verdient dezelfde vanzelfsprekende positie als oppervlakte of energielabel, iets wat we ook aankaarten in IT-infrastructuur ontbreekt in elke huurbrochure.

RE-SEARCH: wat kan een gebouw digitaal aan?

De Nederlandse vastgoedpraktijk stelt dezelfde vraag. In het artikel Digitaal Vastgoed: wat kan een gebouw digitaal aan? vat RE-SEARCH de verschuiving kernachtig samen: vroeger moest een kantoor bereikbaar zijn, vandaag moet een kantoor verbonden zijn.

RE-SEARCH beschrijft hoe organisaties steeds afhankelijker worden van cloudapplicaties, realtime communicatie, AI-tools, data-analyse, connected devices, Smart Buildings en IoT. Daarbij is een belangrijk inzicht dat verschillende gebruikers verschillende digitale gebruiksprofielen hebben. Een advocatenkantoor heeft niet dezelfde digitale behoefte als een AI-scale-up, en een logistieke organisatie stelt weer andere eisen dan een zorginstelling.

De keten laat zich zo lezen: medewerkers bepalen de werkprocessen, de werkprocessen bepalen het digitale gebruik, het digitale gebruik bepaalt de digitale behoefte, en die behoefte stelt eisen aan de gebouwinfrastructuur. Wie het profiel van de gebruiker kent, weet welke digitale basis passend is. Dit denken sluit aan bij onze uitleg over wat een gebouw digitaal aankan.

Het digitale opleverniveau als blinde vlek

In het artikel Is jouw kantoor al AI-proof? signaleert RE-SEARCH een concrete blinde vlek. Wie vastgoed zoekt, krijgt vrijwel direct informatie over vierkante meters, huurprijs, servicekosten, energielabel, parkeerplaatsen, bereikbaarheid, installaties en opleverniveau.

Veel minder vaak volgt direct antwoord op vragen als: is glasvezel aanwezig, welke providers zijn beschikbaar, welke capaciteit ligt er, is er redundantie, welke interne databekabeling is aangelegd, hoe is de mobiele dekking, welke voorzieningen zijn gebouwgebonden, welke Smart Building-systemen zijn aanwezig, wie beheert wat, en wat krijgt de huurder digitaal opgeleverd?

Daarmee komt de centrale vraag boven: we weten hoeveel vierkante meter een gebouw heeft en welk energielabel het draagt, maar weten we ook wat die vierkante meters digitaal kunnen? Voor huurders die daar grip op willen krijgen, verzamelden we waar u op moet letten bij het beoordelen van digitale kwaliteit.

Zijn onze gebouwen AI-ready?

Hier past terughoudendheid. Het zou eenvoudig zijn te stellen dat een bepaald percentage van de Nederlandse gebouwen niet AI-proof is, maar zulke cijfers bestaan niet in een betrouwbare, grootschalige vorm. Ze verzinnen zou het verhaal juist ondermijnen.

Van vrijwel ieder commercieel gebouw kunnen we oppervlakte, bouwjaar, energielabel, bestemming, huurprijs en locatie achterhalen. Maar bestaat er een landelijke, gestandaardiseerde dataset waarin we digitale capaciteit, connectiviteit, redundantie, databekabeling, WiFi-kwaliteit, mobiele dekking, Smart Building-functionaliteit, digitale demarcatie en digitaal opleverniveau kunnen aflezen?

Als het antwoord nee is, dan ligt daar het eigenlijke verhaal. VISIE. Misschien is het grootste probleem niet dat we weten dat gebouwen digitaal onvoldoende voorbereid zijn. Misschien is het probleem dat we het simpelweg nog niet meten. Het ontbreken van data is zelf de bevinding.

Van netcapaciteit naar digitale capaciteit

De vastgoedsector stelt inmiddels terecht scherpe vragen over stroom: hoeveel is er beschikbaar, wat is de gecontracteerde capaciteit, is uitbreiding mogelijk, is er netcongestie? Die vragen zijn vanzelfsprekend geworden bij verhuur en acquisitie.

Waarom stellen we diezelfde capaciteitsvragen nauwelijks over digitale infrastructuur? Belangrijk daarbij: energie en data zijn technisch verschillende onderwerpen, en een een-op-een-vergelijking tussen netcongestie en internetcapaciteit is onjuist. Het begrip datacongestie gebruiken we uitsluitend in bredere zin: een situatie waarin de digitale infrastructuur, connectiviteit of capaciteit onvoldoende aansluit op de behoefte van de gebruiker. Dat is geen officieel equivalent van elektriciteitsnetcongestie, zoals we nuanceren in krijgen we straks ook digitale congestie?

Van 2026 naar 2029: een illustratief scenario

SCENARIO. De onderstaande tijdlijn is een illustratief ontwikkelscenario, gebaseerd op de huidige adoptietrend en op onderzoek van externe partijen. Het is geen harde voorspelling dat ieder bedrijf deze stappen op exact deze momenten doorloopt.

1. 2026, AI ASSISTED. AI wordt breed ingezet als persoonlijke assistent en productiviteitstool.
2. 2027, AI INTEGRATED. AI raakt steeds verder verweven in CRM, finance, marketing, development en andere workflows.
3. 2028, AI AGENTIC. AI-agents voeren processen en taken steeds zelfstandiger uit.
4. 2029, AI INFRASTRUCTURE. AI is voor veel organisaties geen losse applicatie meer, maar onderdeel van de operationele infrastructuur.

Naast deze tijdlijn past precies één vraag: ontwikkelt het gebouw in hetzelfde tempo mee? Naarmate AI dieper in de operatie zakt, wordt de betrouwbaarheid van de onderliggende digitale keten belangrijker, en die keten begint in het gebouw.

Wat moet een gebouw richting 2029 digitaal kunnen?

Niet ieder gebouw hoeft maximale capaciteit of technologie te bieden. Het gaat om aansluiting bij de behoefte van de gebruiker. Een digitaal toekomstbestendig gebouw zou echter inzicht moeten kunnen geven in een aantal vaste onderdelen.

Deze onderdelen zijn geen abstracte techniek maar concrete informatie die een gebruiker vooraf zou willen kennen. Meer achtergrond bij de rol van de digitale keten vindt u in ons overzicht over smart building technologie.

IT-Label: eerst meten, dan spreken over AI-ready

Pas hier komt IT-Label nadrukkelijk in beeld. IT-Label beweert niet te kunnen voorspellen hoeveel AI een bedrijf gebruikt. Een hoge classificatie betekent ook niet automatisch dat iedere gebruiker onbeperkt elke AI-toepassing kan draaien. De rol is fundamenteler: inzichtelijk maken wat het gebouw digitaal oplevert.

De IT-label classificatie loopt van PREMIUM tot SHELL: IT1+ PREMIUM, IT1 HIGH PERFORMANCE, IT2 PLUG & PLAY, IT3 READY, IT4 CORE en IT5 SHELL. Elk niveau beschrijft wat het gebouw digitaal te bieden heeft, niet of een gebouw goed of slecht is.

Zo ontstaat een heldere rolverdeling: de gebruiker bepaalt de digitale behoefte, IT-Label maakt zichtbaar wat het gebouw digitaal oplevert. Voordat we een gebouw AI-ready noemen, moeten we eerst de digitale basis kennen.

De nieuwe vastgoedformule

Traditioneel woog de markt vastgoed op locatie, oppervlakte en prijs. Daar kwam duurzaamheid bij. Richting de digitale economie voegt zich daar digitale kwaliteit aan toe. Belangrijk: digitale kwaliteit vervangt de bestaande criteria niet, het wordt een aanvullende kwaliteitsdimensie.

Of, in de woorden die deze verschuiving samenvatten: location determines where you work, connectivity increasingly determines how you can work. De plek bepaalt waar u werkt, de digitale kwaliteit bepaalt in toenemende mate hoe u kunt werken.

Wat betekent dit voor vastgoedwaarde?

Als bedrijven steeds afhankelijker worden van digitale infrastructuur, wordt digitale kwaliteit dan uiteindelijk ook een factor in vastgoedwaarde? Die vraag stellen we onderzoekend, niet claimend.

Er zijn plausibele hypothesen. Betere digitale transparantie kan verhuurprocessen versnellen. Digitaal goed voorbereide gebouwen kunnen aantrekkelijker worden voor bepaalde gebruikers. Onvoldoende digitale infrastructuur kan een verborgen CAPEX-post worden. Digitale kwaliteit kan onderdeel worden van technische due diligence, en taxateurs kunnen haar in de toekomst explicieter meewegen. Wat dat betekent voor investeringsbeslissingen werken we uit in digitale infrastructuur, ESG en de waarde van vastgoed.

Wat we niet zonder bewijs stellen, is dat een hoger IT-Label automatisch tot een hogere huurprijs of taxatiewaarde leidt. Wel geldt: wat vandaag een technische voorziening lijkt, kan morgen een commerciële vastgoedfactor zijn.

Veelgestelde vragen

Hoe snel groeit het AI-gebruik bij bedrijven?

Volgens Eurostat gebruikte in 2025 ongeveer 20 procent van de EU-bedrijven met minstens tien werknemers AI, tegenover circa 13,5 procent in 2024. Dat is een gemeten cijfer, geen prognose.

Betekent AI dat internetverbindingen vollopen?

Dat is te simpel gesteld. Veel zware AI-compute draait in de cloud en in datacenters. Het punt is dat organisaties afhankelijker worden van de betrouwbaarheid van iedere schakel in de digitale keten, van werkplek tot cloud.

Is 70 procent van de gebouwen niet AI-ready?

Dat cijfer bestaat niet in betrouwbare vorm en verzinnen we niet. Het opvallende is juist dat er nog nauwelijks gestandaardiseerde data is over de digitale kwaliteit van gebouwen. Dat gebrek aan meting is de kern van dit artikel.

Wat maakt IT-Label inzichtelijk?

IT-Label brengt in kaart wat een gebouw digitaal oplevert, van connectiviteit en redundantie tot Smart Building-voorzieningen, uitgedrukt in een classificatie van IT1+ PREMIUM tot IT5 SHELL.

Moet elk gebouw de hoogste classificatie hebben?

Nee. Het gaat om aansluiting bij de behoefte van de gebruiker. Een bewust casco opgeleverde verdieping kan volstrekt logisch zijn, zoals we toelichten in een gebouw met een hoge classificatie en een verdieping op IT4.

2029 is dichterbij dan we denken

De discussie gaat niet alleen over ChatGPT. Het gaat over een structurele verandering in hoe organisaties functioneren. AI wordt onderdeel van software, processen, communicatie, analyse, security, klantcontact, besluitvorming en, uiteindelijk, van gebouwen. Daarmee wordt betrouwbare digitale infrastructuur steeds fundamenteler.

We meten de groei van AI tot achter de komma. We meten energieprestaties van gebouwen. We certificeren duurzaamheid en gezondheid. Maar één fundamentele vraag blijft opvallend vaak onbeantwoord: wat krijgt de gebruiker digitaal opgeleverd? AI verandert onze bedrijven sneller dan ooit. De vraag is niet alleen of organisaties klaar zijn voor AI, maar ook of de gebouwen waarin zij werken kunnen meegroeien.

Wilt u weten wat uw gebouw digitaal aankan, begin dan bij het inzichtelijk maken van de digitale basis. Bekijk hoe het IT-label werkt en ontdek wat een classificatie voor uw vastgoed betekent. AI groeit. De vraag is: groeien onze gebouwen mee?