Engeland heeft Part R. Europa heeft de Gigabit-verordening. Wat nu?

Een gebouw moet voldoen aan eisen voor brandveiligheid, ventilatie, energieprestaties, elektra en constructie. Die eisen zijn vanzelfsprekend geworden. Niemand levert een kantoor of woongebouw op zonder dat deze onderdelen zijn getoetst. Maar hoe zit het met de digitale infrastructuur?

In een tijd waarin organisaties afhankelijk zijn van cloudsoftware, videobellen, AI, IoT, smart building-technologie, toegangscontrole, dataplatformen en realtime monitoring, is digitale connectiviteit inmiddels net zo essentieel geworden als elektriciteit. Toch wordt het digitale opleverniveau van vastgoed nog maar beperkt structureel inzichtelijk gemaakt.

Dat roept een simpele maar ongemakkelijke vraag op: waarom controleren we wel of een gebouw energiezuinig is, maar niet standaard wat het digitaal aankan? Engeland heeft die vraag deels beantwoord met een specifiek onderdeel in de bouwregelgeving, en Europa doet dat inmiddels ook. In dit artikel kijken we naar Part R, naar de Europese regels, naar wat Nederland daarvan kan leren, en naar de stap die daarna komt.

Wat is Part R eenvoudig uitgelegd?

De Britse Building Regulations kennen een apart onderdeel voor Infrastructure for electronic communications. Dat onderdeel heet Part R en is uitgewerkt in het bijbehorende Approved Document R, gepubliceerd op GOV.UK. Het richt zich op de fysieke infrastructuur die nodig is om snelle elektronische communicatienetwerken in gebouwen mogelijk te maken.

Concreet gaat het onder meer om voorzieningen die het gebouw voorbereiden op snelle verbindingen. Denk aan:

• leidingroutes voor telecom en data;
• fysieke infrastructuur waarlangs kabels kunnen worden getrokken;
• aansluitpunten waar netwerken het gebouw binnenkomen;
• voorzieningen waarmee high-speed of gigabit-connectiviteit kan worden gerealiseerd.

Sinds 26 december 2022 gaat Part R nog een stap verder. Nieuwe woningen krijgen niet alleen gigabitklare infrastructuur, maar ook een werkende gigabitaansluiting, met een kostengrens van £2.000 per woning.

Met Part R heeft Engeland een belangrijke stap gezet: digitale infrastructuur wordt onderdeel van de bouwkundige werkelijkheid. Het is niet langer iets dat pas na de oplevering wordt geregeld, maar een basisvoorziening die in de constructie is meegenomen. Anders gezegd: de digitale verbinding van een gebouw begint niet meer pas wanneer de huurder een internetabonnement afsluit. De basis moet al in het gebouw aanwezig zijn.

Een belangrijke nuance: Part R is niet hetzelfde als het IT-Label

Het is verleidelijk om Part R te lezen als een volledig antwoord op de digitale vraag. Dat is het niet, en dat hoeft het ook niet te zijn. Part R borgt vooral een belangrijke fysieke basis voor elektronische communicatie. Het zorgt dat de digitale snelweg het gebouw kan bereiken. Wat er daarna binnen het gebouw gebeurt, blijft grotendeels buiten beeld.

Daar zit precies het verschil met het IT-Label. Waar Part R kijkt of connectiviteit mogelijk is, kijkt het IT-Label naar het daadwerkelijke digitale opleverniveau van een bestaand of nieuw gebouw. De vraag is dus niet alleen of er glasvezel of snel internet naartoe kan, maar ook wat er feitelijk binnenkomt en wat het gebouw daarmee doet.

Denk aan vragen als:

• Wat komt er daadwerkelijk het gebouw binnen aan capaciteit?
• Is er redundantie in de verbindingen?
• Hoe is de interne bekabeling opgebouwd?
• Wat is de kwaliteit van de MER- en SER-ruimtes?
• Hoe is de wifi georganiseerd en gedekt?
• Zijn netwerken gesegmenteerd?
• Hoe is de fysieke toegang tot digitale infrastructuur geregeld?
• Zijn systemen gemonitord en zijn verantwoordelijkheden vastgelegd?
• Is het gebouw geschikt voor IoT en toekomstige dataconsumptie?
• Is het gebouw voorbereid op AI-toepassingen?

De kern laat zich in één zin vangen: Part R kijkt of de digitale snelweg het gebouw kan bereiken, het IT-Label kijkt wat er daarna in het gebouw gebeurt.

Een gebouw kan technisch klaar zijn voor glasvezel en toch digitaal nauwelijks bruikbaar zijn. Voorbereiding is niet hetzelfde als prestatie.

Ook Europa heeft regels

Het Verenigd Koninkrijk kwam niet uit het niets met deze regels. De eerste versie van Part R, uit 2017, was de Britse uitwerking van een Europese richtlijn. Sinds 2017 verplicht Richtlijn 2014/61/EU al hogesnelheidsklare binneninfrastructuur in nieuwe en ingrijpend gerenoveerde gebouwen. Sinds 12 februari 2026 geldt de Gigabit-verordening (EU) 2024/1309. Volgens artikel 10 moeten nieuwe en ingrijpend gerenoveerde gebouwen glasvezelklaar zijn. In Nederland staat dit sinds 27 maart 2026 in artikel 4.245 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Lees meer in ons artikel over de Gigabit-verordening en het glasvezelklare gebouw.

Maar hier is de commerciële nuance van belang. Regelgeving zegt nog niet automatisch iets over het daadwerkelijke digitale opleverniveau van een individueel gebouw. Ook de Gigabit-verordening regelt vooral de voorbereiding: het gebouw moet glasvezelklaar zijn. Ze meet niet hoe goed het werkt, en voor bestaande gebouwen zonder ingrijpende renovatie geldt niets. Wat er in een specifiek pand aan de muur, in de patchkast of in de serverruimte gebeurt, blijft buiten beeld.

Een gebouw kan technisch voorbereid zijn op glasvezel en ondertussen beschikken over verouderde CAT-bekabeling, slechte patchkasten, onvoldoende wifi, geen redundantie, slecht beveiligde serverruimtes, onbekende externe verbindingen, ontbrekende documentatie en onduidelijke verantwoordelijkheden. Precies daar ontstaat de toegevoegde waarde van een objectieve meting van het digitale opleverniveau.

De vergelijking met het energielabel

Het energielabel heeft vastgoedprofessionals geleerd om energieprestaties objectief zichtbaar te maken. Waar dat vroeger een vaag gevoel was, is het nu een classificatie die iedereen begrijpt en meeneemt in een transactie. Het IT-Label doet hetzelfde voor de digitale infrastructuur.

Het energielabel vertelt hoe energiezuinig een gebouw is. Het IT-Label vertelt wat een gebouw digitaal aankan. We accepteren inmiddels dat energieprestaties zichtbaar moeten zijn. Waarom zou dat voor digitale prestaties anders zijn? Wie de vergelijking tussen energielabel en IT-Label volgt, ziet dat het om dezelfde beweging gaat: onzichtbare kwaliteit meetbaar en vergelijkbaar maken.

Bovendien raken beide werelden steeds meer verweven. Slim energiebeheer leunt in toenemende mate op sensoren, IoT, gebouwbeheersystemen, realtime monitoring, data-analyse en automatische aansturing. Zonder betrouwbare digitale infrastructuur kunnen die toepassingen niet optimaal functioneren. Daarom gaan energielabel en digitaal opleverniveau steeds meer hand in hand.

Van nutsvoorziening naar digitale nutsvoorziening

Digitale connectiviteit is feitelijk een moderne nutsvoorziening geworden. Een kantoor zonder water is onbruikbaar. Een kantoor zonder elektriciteit is onbruikbaar. En voor vrijwel iedere moderne organisatie geldt inmiddels ook: een kantoor zonder betrouwbare digitale verbinding is onbruikbaar.

Zo bezien vormen internet, data en digitale connectiviteit steeds meer de vierde nutsvoorziening van commercieel vastgoed. En net als bij de andere drie geldt: de kwaliteit ervan verschilt per gebouw en verdient het om vooraf inzichtelijk te zijn. Dat is precies waarom internet de levensader van commercieel vastgoed is geworden en niet langer een bijzaak in het opleverdossier.

Smart buildings maken dit urgenter

Smart buildings kunnen alleen functioneren wanneer de digitale basis klopt. De keten is eenvoudig te volgen: digitale infrastructuur leidt tot connectiviteit, connectiviteit levert data, data voedt IoT, IoT maakt slimme aansturing mogelijk en slimme aansturing maakt een gebouw daadwerkelijk smart. Breekt die keten aan het begin, dan werkt de rest niet.

Daarbij produceert en consumeert vastgoed steeds meer data. Niet alleen organisaties gebruiken meer data, ook gebouwen zelf worden grote datagebruikers. Denk aan sensoren, camera's, toegangscontrole, klimaatinstallaties, laadinfra, energiemonitoring, gebouwbeheersystemen en AI-toepassingen. Het begrip dataconsumptie wordt daarmee net zo relevant als het aantal vierkante meters.

De vraag die daaruit volgt is confronterend: is uw gebouw eigenlijk klaar voor de hoeveelheid data die het over vijf of tien jaar gaat gebruiken? De digitale levensduur van een gebouw is korter dan de bouwkundige, en dat verschil wordt bij oplevering vaak over het hoofd gezien.

Is uw kantoor AI-proof?

AI vergroot de afhankelijkheid van cloudinfrastructuur, internetverbindingen, stabiele netwerken, dataverkeer en digitale veiligheid. Toepassingen die vandaag nog experimenteel lijken, worden binnen enkele jaren onderdeel van het dagelijkse werk. Dat stelt hogere eisen aan de digitale basis van het gebouw waarin die technologie moet draaien.

De vraag of een kantoor AI-proof is, gaat daarom niet alleen over software of computers. Het begint bij het gebouw. Een stabiele, redundante en goed gedocumenteerde digitale infrastructuur bepaalt of AI-toepassingen betrouwbaar kunnen functioneren, of dat ze telkens vastlopen op een netwerk dat er niet op is berekend.

Waar het IT-Label helpt

Het IT-Label maakt het digitale opleverniveau van commercieel vastgoed begrijpelijk, met een classificatie die loopt van IT5 SHELL voor een gebouw zonder digitale infrastructuur tot IT1+ PREMIUM voor een AI-ready gebouw. Zo ziet iedere partij in één oogopslag wat een gebouw aankan, zonder technisch specialist te hoeven zijn.

Het IT-Label als digitale APK

Het IT-Label kan worden ingezet op de belangrijkste momenten in de levenscyclus van vastgoed: bij verhuur, aanhuur, aankoop, verkoop, renovatie, nieuwbouw, verbouwing en bij een Digital Due Diligence. Op elk van die momenten wilt u weten wat de digitale werkelijkheid is voordat u een beslissing neemt.

Zie het als de digitale APK van vastgoed. Het doel is om zichtbaar te maken wat vaak pas wordt ontdekt nadat een huurder al heeft getekend of een verbouwing al is gestart. Niet achteraf ontdekken wat digitaal ontbreekt, maar vooraf weten wat een gebouw aankan.

Daarmee wordt het IT-Label geen sluitstuk, maar een startpunt. Het geeft eigenaren, beleggers, makelaars, huurders en juristen dezelfde feitelijke basis om over de digitale kwaliteit van een gebouw te praten.

Komt er een verplicht digitaal label in Europa?

Europa heeft dus al regels voor de voorbereiding van gebouwen. Betekent dat ook dat Europa binnenkort een digitaal label voor gebouwen zal verplichten? Die conclusie is te snel. De Gigabit-verordening laat lidstaten wel de ruimte om een vrijwillig label voor glasvezelklare gebouwen in te voeren. Maar het is niet vanzelfsprekend dat regelgeving de stap zet naar een verplicht label voor het digitale opleverniveau, en het is ook niet nodig om de waarde van digitaal inzicht te erkennen.

Wat Part R en de Gigabit-verordening wel laten zien, is een duidelijke richting. Digitale infrastructuur wordt steeds nadrukkelijker beschouwd als onderdeel van een modern gebouw in plaats van als een losse service. Als de fysieke basis officieel meetelt, is het logisch dat ook het daadwerkelijke digitale opleverniveau belangrijker wordt bij transacties, waardering en gebruik.

De markt loopt hier vaak voor op de regelgeving. Kopers en huurders stellen nu al vragen over connectiviteit, redundantie en beveiliging. Wie die vragen objectief kan beantwoorden, staat sterker. Dat is waarom veel professionals het IT-Label zien als een logische volgende stap in vastgoed, ongeacht of een verplichting ooit komt.

Zet de volgende stap

Engeland laat met Part R zien dat digitale infrastructuur niet langer uitsluitend het domein van de IT-afdeling is. Het is onderdeel van het gebouw. Maar alleen fysieke infrastructuur is niet voldoende. De volgende vraag is wat het gebouw digitaal daadwerkelijk aankan. Daar begint het IT-Label.

Wilt u weten wat uw gebouw digitaal presteert voordat een huurder tekent of een investering wordt gedaan? Begin met een IT-Label voorinspectie, een volledige IT-Label certificering of een Digital Due Diligence, en maak het digitale opleverniveau van uw vastgoed inzichtelijk. Meer achtergrond bij de werkwijze vindt u op de pagina hoe het IT-Label werkt.

IT-Label. Samen maken wij zichtbaar wat nu nog onzichtbaar is. Kijk voor meer informatie op www.it-label.com.